آشنایی عمومی با راه آهن (۱)

تعریف مقررات عمومی سیر و حرکت

مقررات عمومی سیر و حرکت مجموعهای مشتمل بر دستورالعملهای فنی و ایمنی است که در رابطه با وظایف مامورین  (اعم از مامورین راهآهن و شرکتهای غیردولتی مرتبط با بخش حمل و نقل) و نحوه عملیات و نظارت آنان بر امور سیر و حرکت قطارها و سایر وسایط نقلیه راهآهن و تامین ایمنی سیر آنها و نیز سلامت کارکنان راهآهن و بخشهای غیردولتی وهمچنین مسافرین تدوین گردیده است.

 

وظایف عمومی

۱-۱ : کلیه کارکنان اعم از کارکنان راهآهن و بخش غیردولتی مرتبط با امور سیر و حرکت قطارها و وسایط نقلیه ریلی، از هر صنفی که باشند بایستی در حفظ و سلامت مسافران و مامورین راه­آهن، حفظ و نگهداری و ایمنی وسایط نقلیه و محمولات آنها و همچنین اموال راهآهن که در اختیار دارند کوشا باشند و برای تامین این منظور با کمال علاقهمندی از دستورالعملها و مقررات مربوط به وظایف و روشهای اجرائی عملیات آنان پیروی نموده و به اجراء گذارند.

۱-۲ : کلیه مامورینی که در امور سیر و حرکت قطارها انجام وظیفه مینمایند، باید طی دورههای آموزشی تئوری و عملی با مفاد مقررات و دستورات ایمنی سیر و حرکت آشنا گردیده و صلاحیت اجرای صحیح آنها را کسب نمایند و همواره یک نسخه از آن را در اختیار داشته باشند.

: تشریک مساعی از اهم وظایف ماموران بوده و موظفند از هرگونه بینظمی در امور حرکت قطارها و سایر وظایف مربوطه خودداری و جلوگیری نمایند.

۱-۴ : کلیه ماموران موظفند با کمال هوشیاری و به موقع در محل کار حاضر و در حین انجام وظیفه شئونات اداری و اسلامی را رعایت نمایند و از به کارگیری تلفن همراه در حین انجام وظیفه خودداری نمایند.

۱-۵ : مامورانی که از طرف راهآهن یا شرکتهای خصوصی به آنها لباس متحدالشکل و سایر وسایل حفاظت فردی (کفش و کلاه ایمنی و …) تحویل میگردد موظفند در حین انجام وظیفه از لباس و علائم مشخص مربوطه استفاده نمایند. سایر ماموران نیز باید در ساعات خدمت در محوطه کار با لباس مرتب و تمیز انجام وظیفه نمایند.

 

ایستگاه

محوطهای است محدود به مجموعهای از سوزنها و خطوط به هم پیوسته که در آن ساختمانهای اداری و مسکونی و سکوهای بار و مسافر و سایر تاسیسات قرار دارد و محل توقف، تنظیم، قبول، اعزام و عملیات مانور و سبقت و تلاقی قطارها و سایر وسایط نقلیه راه­آهن میباشد و همچنین در آن امور مربوط به قبول و تحویل بار و توشه و سوار و پیاده شدن مسافران انجام میگیرد که برحسب موقعیت و میزان فعالیت درجهبندی گردیده است و دارای محدوده مشخص و معینی میباشد.

: در ایستگاههای راه­آهن دو خطه که در حد فاصل ایستگاههای آن دو خط جهت رفت و برگشت قطارها احداث گردیده میباید در طرفین حدود ایستگاههای راهآهن دو خطه، سوزنهای رابط نصب گردد تا خط اصلی فرد و کلیه خطوط منشعب از آن به امتداد خط اصلی زوج و همچنین خط اصلی زوج و کلیه خطوط منشعب از آن به امتداد خط اصلی فرد اتصال یابد.

۲-۲ : ایستگاه تشکیلاتی: ایستگاهی است که به تناسب جمعیت و موقعیت صنعتی و اقتصادی منطقه و همجواری با شهرها و سازمانهای دولتی و بخشهای خصوصی احداث گردیده که برای تنظیم و تشکیل قطارها دارای دسته مانور مستقل و پرسنل از قسمتهای مختلف سیر و حرکت، ناوگان، خط، ارتباطات و علائم الکتریکی و پلیس بوده و مجموعهای از فعالیت- های ترافیکی، دپو، پست بازدید، خط تعمیر، خط، ارتباطات و علائم الکتریکی و امور انتظامی در آن انجام میپذیرد. و دارای تاسیسات فنی، سینی دوار یا خط مثلث و خطوط صنعتی و تجاری بوده که از آن منشعب میگردد.

: ایستگاه نیم بسته: ایستگاهی است که برحسب مقتضیات و به موجب دستور راهآهن سوزنهای آن موقتا برچیده شده و فقط توقف قطار به منظور سوار و پیاده شدن مسافران و قبول و تخلیه توشه مورد استفاده قرار میگیرد.

۲-۴ : ایستگاه رابط: ایستگاهی است بین چند ایستگاه که بر حسب ضرورت و بطور موقت و بدون ایجاد ساختمان و تاسیسات به منظور برقراری ارتباط بین دو یا چند بلاک از محورهای مختلف ایجاد میگردد که فاقد خطوط فرعی بوده و صرفا دارای تعدادی سوزن منتهی به بلاک میباشد که کلیه بلاکها مجهز به علامت حدود ایستگاه میباشد و حسب مورد بر اساس دستورالعمل خاص کمیسیون عالی سوانح مورد بهرهبرداری قرار میگیرد.

۲-۵ : توقفگاه: محلی است بین دو ایستگاه که بر حسب ضرورت و احتیاج برای سوار و پیاده شدن مسافران از قطار مسافری یا مختلط طبق برنامه از آن استفاده میشود.

: ایستگاه بسته: ایستگاهی است که بنا به مقتضیات و دستور راهآهن موقتا سوزنها و علائم آن برچیده شده و قطارها در آن توقف نمینمایند.

۲-۷ : ایستگاه موقت: محلی است که در مواقع ضروری (سوانح یا انسداد خط) بین دو ایستگاه موقتا دایر میگردد تا بتوان وسایط نقلیه ریلی امدادی را طبق مقررات مربوط به آن محل قبول و یا از آن محل اعزام و یا عمل مبادله را انجام داد.

۲-۸ : ایستگاه اضطراری: به منظور روانسازی ترافیک و افزایش ظرفیت خط، ایستگاه اضطراری بین دو ایستگاه راهآهن در محور دو خطه در نقطهای مشخص دایر میگردد که فقط محدود به سوزنهای رابط خطوط زوج و فرد و علائم مربوطه بین دو ایستگاه طرفین میباشد و رعایت موارد ایمنی سیر قطارها در این گونه ایستگاهها از اهمیت ویژهای برخوردار است.

 

حدود ایستگاه

از نظر رفت و آمد قطارها عبارت از علامتهای ورودی ایستگاه بوده که فاصله آن از سوزن ورودی به شرح زیر تعیین می-گردد.

۳-۱ : در ایستگاههایی که مجهز به علائم الکتریکی میباشند از علامت چراغ ۳ نمای ورودی طرفین ایستگاه.

۳-۲ : در ایستگاههایی که دارای سیمافور میباشند از سیمافور ورودی طرفین ایستگاه.

۳-۳ : سایر ایستگاهها از تابلو حدود ایستگاه که در طرفین ایستگه نصب شده است.

تبصره: حریم راهآهن: عبارت است از اراضی بستر و حاشیه راهآهن که حدود آن طبق قانون ایمنی راهها و راهآهن تعیین و مشخص گردیده است.

 

خطوط ایستگاه

مجموعه خطوطی است که در داخل ایستگاه احداث و یا از آن به تاسیسات مجاور ایستگاه منشعب شده باشد و عبارتند از:

۴-۱ : خط اصلی ایستگاه: عبارتست از خطی که در امتداد خط بین دو ایستگاه طرفین واقع شده است.

۴-۱-۲ : خطوط اصلی در ایستگاه راهآهن دو خطه عبارت از خطوطی است که در امتداد خط فرد یا زوج بین ایستگاههای طرفین قرار گرفته است.

: سایر خطوط ایستگاه، خطوط فرعی نامیده شده و بشرح زیر میباشند.

۴-۲-۱ : خطوط قبول و اعزام قطارها که عبارت از خطوطی هستند که در کلیه ایستگاهها برای قبول و اعزام قطارها مورد استفاده قرار میگیرند.

۴-۲-۲ : خطوط مانور: خطوطی هستند که در ایستگاههای تشکیلاتی برای تنظیم و تفکیک قطارها (مانور) احداث گردیده-اند.

۴-۳ : خطوط انشعاب: خطوطی هستند که از خطوط ایستگاه منشعب و به شرح زیر میباشند.

۴-۳-۱ : خطوط صنعتی و تجاری: عبارت از خطوطی هستند که بنابر احتیاج یا تقاضای شرکتها، موسسات یا دیگر اشخاص دولتی یا غیردولتی از خطوط داخل ایستگاه منشعب میشوند.

-۲ : خطوط تاسیساتی: خطوطی است که برای انجام امور جاری اختصاصی راه­آهن و شرکتها از قبیل خطوط کارخانجات و تعمیرات، آبگیری، سوختگیری، مثلث، دوار، مخازن راهآهن، کارگاههای ریلگذاری و امثال آن احداث می-گردد.

۴-۳-۲-۱ : خطوط انبار: عبارت از خطوطی است که در محوطه انبارهای کالا و توشه و سایر انبارها بمنظور تخلیه و بارگیری محمولات واگنها احداث میگردد. و انتهای آن باید مجهز به سپر باشد.

۴-۳-۲-۲ : خط دوار: خطی است دایره شکل که برای تغییر جهت قطار و سایر وسایط نقلیه ریلی احداث میشود و از داخل خطوط ایستگاه منشعب میگردد.

۴-۳-۲-۳ : خط مثلث: خطی است مثلث شکل که مانند خط دوار به منظور تغییر جهت وسایط نقلیه مورد استفاده قرار می-گیرد.

۴-۳-۲-۴ : سینی دوار: وسیلهای است که جهت تغییر جبهه لکوموتیو و سایر وسایط نقلیه مورد استفاده قرار میگیرد.

۴-۳-۲-۵ : پل متحرک: وسیلهای است ریلی با نیروی محرکه برقی که به منظور انتقال لکوموتیو یا واگن و نیز سایر وسایط نقلیه از خطی به خط دیگر مورد استفاده قرار میگیرد.

۴-۳-۲-۶ : خط کور: خطی است که فقط از یک طرف با یکی از خطوط ایستگاه مرتبط بوده (از این خط بنا به ضرورت میتوان برای توقف وسایط نقلیه استفاده و از انسداد خطوط فعال ایستگاه جلوگیری بعمل آورد) و انتهای آن مجهز به سپر مخصوص میباشد.

۴-۳-۲-۷ : خط فرار: خطی است که صرفاً وسایط نقلیه در حال فرار به آن هدایت میشوند و همیشه باید آزاد بوده و در انتهای آن شن و ماسه انباشته شده و طول آن نباید از ۱۸ متر کمتر باشد.

۴-۳-۲-۸ : خط تامین: خطی است که در دنباله انتهای خطوط طرفین ایستگاه به منظور قبول تلاقی همزمان در سیستم علائم الکتریکی احداث میگردد و دارای شرایط خط فرار نیز میباشد.

۴-۳-۲-۹ : خط تعمیر: خطی است منشعب از خطوط فرعی ایستگاه تشکیلاتی که به منظور تعمیرات روزانه و جاری واگنها مورد استفاده قرار میگیرد.

۳-۲-۱۰ : خط زوج یا فرد: در محورهای دو خطه خط سمت راست جهت حرکت وسایط نقلیه ریلی که با افزایش کیلومتر از مبدا توام باشد خط زوج نامیده شده و خط سمت چپ جهت حرکت وسایط نقلیه ریلی که با کاهش کیلومتر از مبداء باشد خط فرد نامیده میشود.

۴-۳-۲-۱۰-۱ : ایستگاه تهران به عنوان مبدا اولیه در هر محوری که از آن منشعب میگردد تعیین و سایر محورهایی که از محور اصلی انشعاب یابند راه­آهن بنا به مقتضیات محور جدید تصمیمگیری مینماید مانند محور بافق کاشمر.

۴-۳-۲-۱۱ : خط رابط: خطی است که دو محور مختلف شبکه ریلی را به یکدیگر متصل مینماید.

۴-۳-۲-۱۲ : خط دنباله مانوری: خطی است که به منظور جلوگیری از انتقال مانور به خطوط قبول و اعزام در بلاک و تسهیل عملیات مانور در ادامه خطوط مانوری احداث میگردد.

۴-۳-۲-۱۳ : تپه مانوری: محلی است به شکل تپه و دارای خطوط شیبدار که با رهاسازی واگن قابل کنترل بوده و به منظور تسهیل در انجام عملیات مانور و صرفهجویی در نیروی انسانی و نیروی کشش و سرعت در تفکیک و تنظیم واگنها مورد استفاده قرار میگیرد.

تبصره: ایجاد انشعاب (نصب سوزن) در حد فاصل خط بین دو ایستگاه بطور دایم ممنوع است در صورتی که ضرورت ایجاب نماید با موافقت راهآهن و با رعایت شرایط و دستورالعمل خاصی که از طرف راهآهن تعیین میگردد و همچنین نصب سوزن تامین برای مدت محدود و موقت دایر و پس از رفع نیاز برچیده خواهد شد.

 

شماره­گذاری خطوط

۵-۱ : خطوط واقع در محوطه هر ایستگاه اعم از محورهای یک خطه یا دو خطه و … به ترتیب از اولین خط مجاور جبهه ساختمان ایستگاه شمارهگذاری میشوند. چنانچه در سمت پشت ایستگاه خطوطی باشد شماره آن از شماره بعدی آخرین خط جلوی جبهه ایستگاه، شمارهگذاری خواهد شد.

 

خط بین دو ایستگاه

۶-۱ : قطعه خطی است که دو ایستگاه مجاور را به هم متصل نموده و محدود به علائم حدود ایستگاه میباشد.

۶-۲ : در ایستگاههای محور دو خطه قطعه خطی که در امتداد خط اصلی فرد یا زوج دو ایستگاه مجاور را به هم متصل

نماید خط فرد یا زوج بین دو ایستگاه نامگذاری میگردد

 

بلاک

قطعه خطی است بین دو نقطه که برای تنظیم فاصله زمانی سیر قطارها مشخص میشود به عبارت دیگر بلاک مقدار فاصلهای است که قطاری طی مینماید تا به قطار بعدی اجازه حرکت داده شود.

۷-۱ : در محور دو خطه بنا بر آنکه سیر قطار بین دو نقطه در امتداد خط فرد یا زوج باشد، بلاک فرد یا زوج نامیده میشود.

دو راهی یا سوزن

دستگاهی است که برای تغییر مسیر حرکت وسایط نقلیه راهآهن به خطوط دیگر بکار برده میشود.

به حالتی از دو راهی گفته میشود که وسایط نقلیه را در مسیر اصلی هدایت نماید. (Normal) 8-1 : حالت عادی سوزن

ه حالتی از دوراهی گفته میشود که وسایط نقلیه را به مسیر فرعی هدایت می- :(Reverse) 8-2 : حالت معکوس سوزن

نماید

انواع دوراهه یا سوزن

۹-۱ : سوزن الکتریکی: دستگاه دوراهی است که تغییر وضعیت آن توسط برق و الکترو موتور و با فرمان اپراتور مجاز انجام میگیرد.

۹-۲ : سوزن نیمه الکتریکی: دستگاه دوراهی است که از طریق پانل علائم، قفل آن آزاد شده و تغییر وضعیت آن توسط مامور موظف مجاز انجام میگیرد و تا زمانی که کلید سوزن در پانل و در جای خود قرار نگرفته خطی که سوزن از آن منشعب شده به حالت اشغال میباشد.

۹-۳ : سوزن دستی: دستگاه دو راهی است که تغییر وضعیت آن توسط سوزنبان انجام میگیرد..

 

گاباری

عبارتست از حد مجاز ابعاد فضایی که وسایط نقلیه راهآهن میتوانند از آن عبور نمایند.

 

منبع: جزوه آشنایی با راه آهن – طرح قابلیت سازی مشاغل راه آهن

بازدید: ۸۵

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *